Ùbëtk

Je dzes taczi môl, dze wszëtkò je jinaczi. Jinaczi, jak tu czë tam… Na pierszé czëcé, bë sã mògło zdawac, że je to ju zabëti szum wiatru, wòdë ë lasu. Jaczis stôri zwãk, co jesz dzes sã niese, abò wòniô nieznónégò kwiata ë czasu. Zdawac bë sã mògło, że nick sã tam nie dzeje, a pòstãpù cywilizacje ni ma co szëkac w ti zaczarzony krôjnie. Chtos rôz dôł, ny snôżi krôjnie, pòzwã Bałszëbë, a jinszi czasã gôdalë Kaszkanë, ale wcyg bëła to zwada ùczałëch profesorów, chtërny nawetka z ną krôjną nick nie miele pòspólnégò. Równak lëdze tam żëjący wiedno swòją krôjnã nazéwalë Domôcëzna.
Domôcëzna bëła Zemią midzë Mòrzama, chtërne òbkrézowałë całą krôjnã ë parłãcziłë sã we Wiôldżich Wòdach. We westrzódkù krôjnë rosłë drzéwiãta w stôrëch, zaczarzonëch bòrach Wiôldżégò Pralasu, a na samim westrzódkù ny dzëwiznë cygnął sã môłi sztremelk gór, ò chtërnëch lëdze baro mało wiedzelë, ale na jich témã mielë wiele pòwiôstków. Midzë Pralasã a Wòdą cygnãła sã Sëchô Zemia, chtërna z Pralasã dërch biôtkowała ò nowi plac dlô se, a téż pòwałowónô zemia, chtërną zamieszkiwalë lëdze. Lëdze, jaczi tam żëlë bëlë z jednégò rodu – Słowianów.
Słowianowie żëlë dosc prosto. Òb całi rok zajmòwalë sã robòtą, chtërna nie bëła równak jich całim żëcym. Nôbarżi ùlubilë so òdpòczink ë mùzykã. A do òdpòczinkù leżnoscë bëło dosc wiele, przë czim spiéwalë stôrą frantówkã ò òdpòcziwanim:
Chcemë le sã bawic!
na zôczątk rokù ë kòżdégò miesąca,
co drëgą sobòtã ë co niedzelã,
na kòżdé swiãto sédmë dniów wierã,
gebùrtstach, jimieninë, roczëznë ë wiesela,
bò robic ni ma co, ë przë pòtkanim drëchã,
na zaséw, òżniwinë, bãksa ë pólterabend,
na kùńc żebë skùńczëc ë na wieczi wieków amen.

Ë pò prôwdze tak ùbëtno wëzdrzało jich żëcé. Wszëtcë razã robilë przë swòji robòce – maszopi przë łowienim rëbów, gbùrzë na pòlach ë w sadach, lesny ë rąbcowie w lasach, łówczi na jachtach, rzemiãsnicë w swòjëch warstatach a kùpcowie na kùpiecczich szlachach. Kòżdi miôł do zrobieniégò swòjã robòtã ë dzãka wëspółrobòce mógł spòkójno żëc. A czej ju robòta sã kùńczëła, czej przëchôdało jaczis swiãto, abò jinszô leżnota do zôbawë, tej wszëtcë sã zbieralë ë przë zwãkach jinstrumeńtów bawilë sã dłudżé gòdzënë kòl wiôldżich trzonów.
Żëcé tëch lëdzy bëło ùstawioné tak, jak jima wiodro ë zmianë nôtërë pòzwòliwałë. Stôri Słowianowie wiedno wiedzelë czedë trza z czim rëszëc do robòtë, a czedë je nót skùńczëc. To òni wiedno wszëtczim na wsach czerowalë ë ùczëlë młodëch, co mają robic, żebë wszëtkò ùkładało sã zgódnô z òdwiecznym pòrządkã. Ùczëlë jich tak, cobë mògle spòkójno robic, a téż bawic sã wszëtczim, co jim nôtëra dôwała. Prôwdã gôdającë, Słowianowie rozmielë bawic sã nawetka kòl robòtë! Spiéwalë, pòwiôdalë so szpòrtë, smialë, czasã nawetk tuńcowalë, czë na pòlu, czë w lese, na wòdze, czë w warstatach ë na szlachach. Wieczorama zbieralë sã w chëczach czë karczmach ë bawilë nawetk bez szpecjalny leżnoscë. Białczi pludrowałë so spòkójno midzë sobą ò młodëch, młodi bawilë sã przë mùzyce, a knôpi do dzéwczãtów pò kùszka sztartowalë. Czasã jaczi chłop wzął swòjã biôłkã wkół do tuńca, a tej dali grôł z jinszima w kôrtë ë szpòrtowôł ze wszëtczégò. Dzecë sadiwałë kòl ópów ë czëłë jich bôjczi ò Wiôldżich Lëdzach, co czedës żëlë w Wiôldżim Pralasu, ò jich wiôldżi mòcë ë nieskùńczonym krafce. Bëlë tak wiôldżi, że całą krôjnã òbińc mògle blós w 2-3 dnie, zanôléżno òd tegò, czë chcało sã jima òdpòcząc pò drëdżi starnie krôjnë, czë zarô szlë dali. Nawetk ti Wiôldżi Lëdze lubilë so òdpòcząc, czej blós mòglë. Bëłë téż bôjczi ò przëtrôfkach lubiczków, chtërne wiedno sã szczestlëwô kùńczëłë wiôlgą miłotą. A chtos bë pòmëszlôł, że żëcé jich bëło nudné, bez przëtrôfków ë jinszich czekawëch sprôw… Ale tak nie bëło. W tamti krôjnie wiedno sã lëdzóm bëlno żëło, a wszëtcë bëlë szczestlëwi z tegò, co mielë. Na pùstkòwiu, òstôł pò tim dzes, blós malinczi szlach, blós zabëtô wòniô, blós stôri zwãk.

Ùbëtk” abò 16.9.10
III môl w wejrowsczim konkursu “Powiew Weny” w kat. prozë dlô dorosłich na témã – “Słowianowie – më lubim ùbëtk” (“Słowianie, my lubimy sielanki”)

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *